Jakość solanki stosowanej w tężni solankowej ma bezpośrednie znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania instalacji, jakości wytwarzanego aerozolu oraz bezpieczeństwa sanitarnego osób korzystających z tężni. Wybór odpowiedniego medium nie powinien być więc przypadkowy. Istotne znaczenie mają zarówno pochodzenie i skład mineralny solanki, jak również jej parametry fizykochemiczne i mikrobiologiczne oraz sposób prowadzenia eksploatacji.
W przypadku tężni solankowych, tężni miejskich i mikrotężni szczególnie istotne jest stosowanie naturalnej wody chlorkowo-sodowej o odpowiednich, udokumentowanych właściwościach. Równie ważne są regularne badania jakości solanki oraz jej okresowa wymiana.
Jaka solanka powinna być stosowana w tężni solankowej?
Zgodnie ze stanowiskiem Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH–PIB z dnia 29 lipca 2025 r., do tężni, w tym również tężni miejskich i mikrotężni, powinna być podawana woda lecznicza chlorkowo-sodowa posiadająca potwierdzone właściwości lecznicze, udokumentowane stosownym świadectwem.
Oznacza to, że przy wyborze medium do tężni należy zwracać uwagę nie tylko na jego zasolenie, ale również na pochodzenie, charakter i dokumentację potwierdzającą właściwości zastosowanej wody.
Naturalna solanka wykorzystywana w tężni powinna pochodzić z udokumentowanego ujęcia, a jej parametry powinny być znane i możliwe do zweryfikowania. Jest to szczególnie ważne w przypadku inwestycji publicznych, uzdrowiskowych, rekreacyjnych oraz obiektów typu SPA i wellness.
Stanowisko NIZP PZH–PIB dotyczące jakości solanki w tężniach
NIZP PZH–PIB wskazuje również na konieczność systematycznej kontroli jakości fizykochemicznej i mikrobiologicznej wody chlorkowo-sodowej stosowanej w tężniach.
Kontrola parametrów solanki jest istotnym elementem prawidłowej eksploatacji instalacji. Medium krążące w obiegu tężni ma kontakt zarówno z elementami konstrukcyjnymi, jak i ze środowiskiem zewnętrznym. Z tego względu jego parametry mogą ulegać zmianom w czasie.
Regularne badania pozwalają kontrolować stan wykorzystywanej solanki i odpowiednio reagować w przypadku pogorszenia jej parametrów.
Wymagania sanitarne dotyczące solanki stosowanej w tężniach
Kwestia bezpieczeństwa sanitarnego tężni została również wskazana w piśmie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 14 kwietnia 2026 r. PPIS zwraca uwagę na konieczność zapewnienia bezpiecznego korzystania z tężni oraz rekomenduje wykorzystanie stanowiska NIZP PZH–PIB przy określaniu kryteriów jakości wody i solanki.
Szczególne znaczenie ma kontrola jakości mikrobiologicznej medium krążącego w tężni. Wskazano również na potrzebę stosowania kryteriów odnoszących się do wody przeznaczonej do inhalacji.
W praktyce oznacza to, że prawidłowa eksploatacja tężni powinna obejmować nie tylko kontrolę poziomu solanki w zbiorniku, ale również systematyczne sprawdzanie jej jakości.
Jakie parametry powinna mieć solanka do tężni?
Z punktu widzenia prawidłowej eksploatacji tężni oraz jakości uzyskiwanego aerozolu, zgodnie z zasadami dobrej praktyki, rekomenduje się stosowanie naturalnej solanki o stężeniu soli na poziomie około 8–10%, zawartości jodu powyżej 50 mg/l oraz pochodzącej z udokumentowanego ujęcia zlokalizowanego na terenie uzdrowiska lub obszaru uzdrowiskowego.
Istotne jest również, aby stosowane medium było naturalną wodą chlorkowo-sodową, a nie roztworem przygotowanym wyłącznie z soli spożywczej lub technicznej.
Właściwości naturalnej solanki wynikają z jej pochodzenia oraz naturalnego składu mineralnego. Dlatego przy wyborze medium do tężni należy analizować jego rzeczywiste parametry, a nie wyłącznie deklarowane stężenie soli.
Naturalna solanka a roztwór przygotowany z soli
W kontekście tężni solankowych istotne jest rozróżnienie pomiędzy naturalną wodą chlorkowo-sodową a roztworem przygotowanym poprzez rozpuszczenie soli w wodzie.
Naturalna solanka jest wodą pochodzącą z określonego, udokumentowanego ujęcia i posiadającą charakterystyczny skład mineralny. Roztwór przygotowany wyłącznie z soli spożywczej lub technicznej nie jest tym samym medium.
Dlatego przy projektowaniu lub modernizacji tężni należy zweryfikować pochodzenie stosowanej solanki, jej skład, parametry jakościowe oraz dokumentację potwierdzającą właściwości produktu.
Dlaczego jakość mikrobiologiczna solanki jest tak ważna?
Jakość mikrobiologiczna solanki w tężni jest jednym z kluczowych elementów prawidłowej eksploatacji. Medium znajdujące się w obiegu może być wielokrotnie pompowane i pozostawać przez określony czas w zbiorniku oraz instalacji.
Właśnie dlatego konieczne jest monitorowanie jego jakości i reagowanie na ewentualne zmiany parametrów.
PPIS w Krakowie wskazuje na potrzebę zapewnienia odpowiedniej jakości mikrobiologicznej wody chlorkowo-sodowej krążącej w tężni. Zwrócono również uwagę na zasadność wykonywania analiz przed uruchomieniem tężni oraz minimum raz w sezonie.
Jak często należy wymieniać solankę w tężni?
Częstotliwość wymiany solanki w tężni jest ważnym elementem prawidłowej eksploatacji instalacji. Zgodnie z zasadami dobrej praktyki eksploatacyjnej zaleca się wymianę solanki w tężni co około 4–6 tygodni.
Nie należy jednak traktować tego okresu jako sztywnego terminu niezależnego od rzeczywistych parametrów medium. Jeżeli zostanie stwierdzone pogorszenie parametrów fizykochemicznych lub mikrobiologicznych solanki, jej wymiana powinna nastąpić odpowiednio wcześniej.
Regularna wymiana ogranicza ryzyko pogorszenia jakości medium wynikające z jego:
- wielokrotnego krążenia w instalacji,
- długotrwałego magazynowania w zbiorniku,
- kontaktu z elementami konstrukcyjnymi tężni,
- oddziaływania warunków środowiskowych.
Kontrola jakości solanki przed uruchomieniem tężni
Jednym z elementów dobrej praktyki eksploatacyjnej jest wykonanie analizy jakości solanki przed uruchomieniem tężni. Pozwala to określić parametry początkowe medium i stworzyć punkt odniesienia dla późniejszych kontroli.
Kontrola powinna uwzględniać odpowiednie parametry fizykochemiczne oraz mikrobiologiczne, zgodnie z wymaganiami i zaleceniami dotyczącymi konkretnej instalacji.
Takie podejście jest szczególnie istotne w przypadku tężni miejskich, publicznych i innych obiektów, z których korzysta duża liczba osób.
Kontrola solanki w trakcie sezonu
Badanie początkowe nie powinno być jedyną kontrolą jakości medium. W czasie eksploatacji tężni należy monitorować stan solanki i wykonywać okresowe analizy.
PPIS w Krakowie wskazuje na zasadność wykonywania badań minimum raz w sezonie. Jednocześnie w przypadku wystąpienia niepokojących zmian parametrów lub innych przesłanek wskazujących na pogorszenie jakości medium, kontrola i wymiana powinny zostać przeprowadzone wcześniej.
Systematyczna kontrola pozwala lepiej zarządzać eksploatacją tężni oraz ograniczać ryzyko użytkowania medium o nieodpowiednich parametrach.
Solanka do tężni – najważniejsze kryteria wyboru
Przy wyborze solanki do tężni warto uwzględnić kilka podstawowych kryteriów. Najważniejsze z nich to:
- naturalne pochodzenie wody chlorkowo-sodowej,
- udokumentowane ujęcie solanki,
- potwierdzone właściwości lecznicze,
- odpowiednie stężenie soli,
- odpowiednia zawartość jodu,
- udokumentowany skład mineralny,
- kontrolowana jakość fizykochemiczna,
- kontrolowana jakość mikrobiologiczna,
- możliwość zapewnienia regularnych dostaw.
W przypadku inwestycji związanej z budową lub eksploatacją tężni wszystkie te elementy powinny być analizowane jeszcze przed rozpoczęciem regularnej pracy instalacji.
Dlaczego regularna wymiana solanki ma znaczenie?
Solanka w tężni pracuje w obiegu zamkniętym lub częściowo zamkniętym i może wielokrotnie przechodzić przez instalację. W czasie eksploatacji jest narażona na kontakt z elementami systemu oraz wpływ warunków środowiskowych.
Z tego powodu regularna wymiana solanki w tężni jest jednym z podstawowych elementów dobrej praktyki eksploatacyjnej.
Okres około 4–6 tygodni stanowi rekomendowany przedział, przy czym rzeczywista częstotliwość wymiany powinna uwzględniać wyniki kontroli jakości oraz warunki pracy konkretnej instalacji.
Solanka do tężni miejskich i mikrotężni
Wymagania dotyczące jakości medium mają szczególne znaczenie w przypadku tężni miejskich i mikrotężni, ponieważ są to instalacje dostępne dla szerokiej grupy użytkowników.
W takich obiektach istotne jest zapewnienie odpowiedniej jakości wody chlorkowo-sodowej oraz prowadzenie systematycznej kontroli parametrów fizykochemicznych i mikrobiologicznych.
Dobór naturalnej solanki powinien być poprzedzony weryfikacją jej pochodzenia, właściwości oraz dokumentacji. Równie ważne jest przygotowanie procedury dotyczącej kontroli, wymiany i uzupełniania medium.
Jak prawidłowo eksploatować tężnię solankową?
Prawidłowa eksploatacja tężni obejmuje kilka powiązanych ze sobą elementów. Samo uzupełnianie solanki nie jest wystarczające.
Właściwy standard eksploatacyjny powinien obejmować:
- zastosowanie odpowiedniej, naturalnej wody chlorkowo-sodowej,
- weryfikację pochodzenia i dokumentacji solanki,
- kontrolę parametrów fizykochemicznych,
- kontrolę parametrów mikrobiologicznych,
- wykonanie analizy przed uruchomieniem tężni,
- okresowe badania w czasie sezonu,
- regularną wymianę medium,
- wymianę solanki wcześniej w przypadku pogorszenia jej parametrów.
Takie postępowanie pozwala zachować kontrolę nad jakością medium krążącego w instalacji i wspiera bezpieczne użytkowanie tężni.
Naturalna lecznicza woda chlorkowo-sodowa – standard dla tężni
Podsumowując przedstawione wymagania i zasady dobrej praktyki, właściwym standardem dla tężni solankowych jest stosowanie naturalnej, leczniczej wody chlorkowo-sodowej o potwierdzonych właściwościach leczniczych, pochodzącej z udokumentowanego ujęcia zlokalizowanego na terenie uzdrowiska lub obszaru uzdrowiskowego.
Rekomendowane parametry obejmują między innymi:
- stężenie soli około 8–10%,
- zawartość jodu powyżej 50 mg/l,
- naturalne pochodzenie wody chlorkowo-sodowej,
- udokumentowane właściwości lecznicze,
- udokumentowane pochodzenie ujęcia.
Uzupełnieniem właściwego doboru medium powinna być regularna kontrola jakości fizykochemicznej i mikrobiologicznej oraz wymiana solanki w okresach około 4–6 tygodni, a w razie pogorszenia jej parametrów – odpowiednio wcześniej.
Bezpieczeństwo użytkowników i jakość aerozolu z tężni
Odpowiedni dobór solanki i właściwa eksploatacja tężni mają znaczenie zarówno z punktu widzenia jakości wytwarzanego aerozolu, jak i bezpieczeństwa sanitarnego osób korzystających z instalacji.
Tężnia powinna być więc traktowana jako system wymagający stałej kontroli. Naturalna solanka o odpowiednich parametrach, regularne badania oraz właściwie zaplanowana wymiana medium tworzą podstawę prawidłowej eksploatacji.
W przypadku tężni publicznych szczególne znaczenie ma przestrzeganie procedur kontroli jakości oraz dokumentowanie przeprowadzanych analiz i wymian solanki.
Podsumowanie: jaka solanka do tężni solankowej?
Najważniejszym elementem prawidłowej eksploatacji tężni jest odpowiedni dobór naturalnej solanki oraz systematyczna kontrola jej jakości. Zgodnie ze wskazanymi stanowiskami, do tężni powinna być stosowana naturalna, lecznicza woda chlorkowo-sodowa o potwierdzonych właściwościach leczniczych i udokumentowanym pochodzeniu.
Z punktu widzenia dobrej praktyki rekomenduje się naturalną solankę o stężeniu soli na poziomie około 8–10% i zawartości jodu powyżej 50 mg/l, pochodzącą z udokumentowanego ujęcia zlokalizowanego na terenie uzdrowiska lub obszaru uzdrowiskowego.
Równie istotne są regularne badania jakości fizykochemicznej i mikrobiologicznej. Analizę warto wykonać przed uruchomieniem tężni oraz minimum raz w sezonie, a w przypadku pogorszenia parametrów – odpowiednio wcześniej.
Wymiana solanki co około 4–6 tygodni, przy jednoczesnym monitorowaniu jej rzeczywistego stanu, stanowi ważny element dobrej praktyki eksploatacyjnej. Pozwala ograniczać ryzyko pogorszenia jakości medium wynikającego z wielokrotnego krążenia, magazynowania oraz kontaktu z elementami konstrukcji.
Ostatecznie bezpieczeństwo i prawidłowe funkcjonowanie tężni zależą od całego systemu: jakości zastosowanej naturalnej solanki, właściwego projektu instalacji, prawidłowej eksploatacji, regularnych badań oraz odpowiednio częstej wymiany medium.
